Nacjonalizm:
Był to jeden z najważniejszych tematów muzyki romantycznej. Kompozytorzy romantyczni starali się wyrazić swoją miłość do ojczyzny, celebrować jej historię i kulturę oraz budzić w swoich odbiorcach uczucia patriotyczne. Przykłady obejmują:
- Mazurki i polonezy Fryderyka Chopina, ku czci jego rodzinnej Polski.
- opery Giuseppe Verdiego przedstawiające zjednoczenie Włoch, takie jak „Nabucco” i „Aida”.
- Cykl symfoniczny Bedricha Smetany „Ma Vlast” przedstawiający historię Czech.
Rewolucja i wolność:
Kompozytorzy romantyczni często inspirowali się ideałami rewolucyjnymi, zarówno politycznymi, jak i społecznymi. Ich celem było inspirowanie zmian, rzucenie wyzwania uciskowi i promowanie wolności i indywidualnej ekspresji. Przykłady obejmują:
- „Grande Messe des Morts” (Requiem) Hectora Berlioza, poświęcone rewolucji lipcowej 1830 roku w Paryżu.
- opery Ryszarda Wagnera o tematyce buntowniczej, takie jak „Rienzi” i „Latający Holender”.
- „Etiuda rewolucyjna” Franciszka Liszta, symbolizująca walkę z uciskiem.
Komentarz społeczny i empatia:
Niektórzy kompozytorzy romantyczni wyrazili także swoje zaniepokojenie kwestiami społecznymi, w tym biedą, nierównością i trudną sytuacją grup marginalizowanych. Używali muzyki, aby wzbudzić empatię i zachęcić do współczucia. Przykłady obejmują:
- Cykl pieśni Franza Schuberta „Winterreise” opowiadający o trudach samotnego podróżnika.
- Uwertura Feliksa Mendelssohna „Hebrydy” poświęcona szkockim góralom i ich walce z brytyjskim panowaniem.
- „Symfonia fantastyczna” Hectora Berlioza, odzwierciedlająca jego osobiste wyzwania i romantyczne doświadczenia.
Chociaż te ideały polityczne nie były powszechnie akceptowane przez wszystkich kompozytorów romantycznych, były to znaczące trendy, które ukształtowały znaczną część muzyki tamtego okresu, często odzwierciedlając osobiste doświadczenia i przekonania kompozytorów.