1. Humanistów renesansu:
* Erasmus of Rotterdam: Argumentował, że scholastyzm zbytnio koncentrował się na logice i abstrakcyjnym rozumowaniu, zaniedbując badanie oryginalnych źródeł i znaczenie ludzkiego doświadczenia. Uważał, że Biblia i klasyki powinny być badane bezpośrednio, bez warstw interpretacji dostarczanych przez myślicieli scholastycznych.
* Michel de Montaigne: Skrytykował scholastyczną obsesję na punkcie argumentacji i dążenie do „pewności”, argumentując, że ludzka wiedza jest z natury ograniczona i że nadmierne zależność od logiki może prowadzić do intelektualnej arogancji i dogmatyzmu.
2. Reformatorzy protestanccy:
* Martin Luther: Luter odrzucił scholastyczny nacisk na dzieła i ludzki rozum jako podstawę zbawienia, argumentując, że sama wiara była wystarczająca. Skrytykował także doktryny scholastyczne, takie jak transubstantiacja (przekonanie, że chleb i wino Eucharystii stają się ciałem i krwią Chrystusa).
* John Calvin: Podobnie Calvin skrytykował scholastyczne poleganie na ludzkim rozumie, argumentując, że Słowo Boże powinno być ostatecznym źródłem władzy.
3. Wczesni współczesni filozofowie:
* René Descartes: Kartezjusza, kluczowa postać w rewolucji naukowej, odrzuciła poleganie scholastyka na filozofii arystotelesowskiej. Argumentował za nowym fundamentem wiedzy opartej na rozumach i wątpliwości, opowiadając się za rygorystyczną metodą badań, która znacznie różniła się od metodologii scholastycznej.
* Francis Bacon: Bacon skrytykował scholastyczne skupienie się na abstrakcyjnych spekulacjach, argumentując o bardziej empiryczne i indukcyjne podejście do wiedzy. Podkreślił znaczenie obserwacji, eksperymentów i systematycznego gromadzenia danych.
* Thomas Hobbes: Hobbes, materialistyczny i polityczny filozof, odrzucił scholastyczny pogląd na świat, krytykując jego poleganie na metafizycznych pojęciach, takich jak „formy” i „esencja”. Argumentował za naturalistycznym wyjaśnieniem ludzkiego zachowania i społeczeństwa, koncentrując się na roli władzy i interesu własnego.
Powszechne skargi na scholastyzm:
* Nadmierny nacisk na logikę i rozumowanie abstrakcyjne: Krytycy argumentowali, że scholastyzm zbytnio koncentrował się na logicznym dedukcji i argumentacji kosztem obserwacji empirycznej, doświadczenia w świecie rzeczywistym i praktycznym zastosowaniu.
* Poleganie na filozofii arystotelesowskiej: Krytycy uważali, że scholastyzm jest zbyt mocno polegający na filozofii Arystotelesa, utrudniając rozwój nowych pomysłów i perspektyw.
* Dogmatyzm i arogancja intelektualna: Krytycy argumentowali, że scholastyzm promował sztywne i dogmatyczne podejście do wiedzy, co prowadzi do intelektualnej arogancji i tłumienia odrębnych poglądów.
* Skoncentruj się na spekulacjach i metafizyce: Krytycy uważali, że scholastyzm spędzał zbyt dużo czasu na abstrakcyjnych koncepcjach metafizycznych i spekulacjach, zaniedbując praktyczne obawy i prawdziwe potrzeby społeczeństwa.
* Brak oryginalnej myśli i innowacji: Krytycy oskarżyli scholastyzm o stagnację i nieoryginalną, po prostu przerabiając i reinterpretując idee byłych myślicieli zamiast rozwijać nowe spostrzeżenia.
Ważne jest, aby zauważyć, że krytyka ta nie zawsze była całkowicie dokładna. Podczas gdy scholastyzm miał swoje wady, przyczynił się również do historii intelektualnej, takich jak opracowanie rygorystycznych metod argumentacji i analizy. Ponadto myśliciele scholastyczne byli zaangażowani w debaty i kontrowersje, z różnorodnymi szkołami myślenia istniejącymi w ramach scholastyki.