Jednak w miarę postępów w sztuce postać Portii ewoluuje, a ona demonstruje swoją inteligencję, dowcip i determinację w kształtowaniu własnego przeznaczenia. Przebrana za prawnika imieniem Balthazar interweniuje w procesie pomiędzy Shylockiem i Antonio, aby uratować swojego męża, Bassanio. Jej sprytna interpretacja prawa i wymowna obrona miłosierdzia nie tylko rozwiązują konflikt, ale także rzucają wyzwanie panującym pojęciom sprawiedliwości i zemsty.
W kontekście spektaklu istotna jest przemiana Portii z biernego obiektu w aktywnego agenta. Podważa tradycyjne role płciowe i umożliwia Portii przejęcie kontroli nad własnym życiem i wpływanie na wynik wydarzeń. Pokazując swoje zdolności intelektualne i kompas moralny, Portia jawi się jako silna i godna podziwu postać kobieca, przeciwstawiająca się ograniczeniom narzuconym przez jej społeczeństwo.
Pomimo tych postępowych aspektów należy przyznać, że „Kupiec wenecki” zawiera także elementy utrwalające negatywne stereotypy na temat Żydów i wzmacniające wartości patriarchalne. Jednak postać Portii wyróżnia się jako latarnia inteligencji, sprawczości i współczucia w złożonej i wieloaspektowej sztuce, która odzwierciedla zarówno mocne, jak i ograniczenia epoki Szekspira.