Frankenstein Mary Shelley to powieść głęboko osadzona w klimacie intelektualnym i społecznym końca XVIII i początku XIX wieku. Aby zrozumieć jego tło, musimy zbadać kilka kluczowych wpływów:
1. Ruch romantyczny:
* Shelley należała do ruchu romantycznego, który kładł nacisk na wyobraźnię, emocje i siłę natury. Znajduje to odzwierciedlenie w gotyckiej atmosferze powieści, eksploracji potężnych emocji, takich jak ambicja i rozpacz, oraz przedstawieniu świata przyrody jako pięknego i przerażającego.
* Romantyzm rzucił także wyzwanie racjonalizmowi oświeceniowemu, podkreślając potencjalne niebezpieczeństwa wynikające z niekontrolowanych ambicji intelektualnych. Naukowe ambicje Frankensteina, niekontrolowane względami etycznymi, odzwierciedlają tę romantyczną krytykę.
2. Postęp naukowy:
* W XVIII wieku nastąpił znaczący postęp w nauce, szczególnie w dziedzinie elektryczności. Wywołało to spekulacje na temat możliwości ożywienia martwej materii, koncepcji omówionej w powieści.
* Powieść odzwierciedla strach przed postępem naukowym, szczególnie w rękach osób pozbawionych kompasu moralnego.
3. Oświecenie:
* Oświecenie kładło nacisk na rozum i postęp, ale doprowadziło także do rosnącego poczucia ludzkiej pychy i potencjału destrukcyjnych konsekwencji.
* Frankensteina można postrzegać jako przestrogę przed niebezpieczeństwami wynikającymi z niepohamowanych ambicji i koniecznością rozważań etycznych w działalności naukowej.
4. Wpływy osobiste:
* Na powieść miały wpływ własne doświadczenia życiowe Mary Shelley. Utrata matki podczas porodu i śmierć pierwszego dziecka wzbudziły w niej zainteresowanie tematyką śmiertelności i utraty bliskich.
* Jej związek z Percym Shelleyem, romantycznym poetą znanym ze swoich radykalnych idei, ukształtował także jej myślenie o naturze stworzenia i odpowiedzialności twórcy.
5. Gatunek „gotycki”:
* Frankenstein czerpie w dużej mierze z gatunku gotyku, z naciskiem na mroczną, tajemniczą scenerię, elementy nadprzyrodzone i napięcie psychologiczne. Gatunek ten był popularny na przełomie XVIII i XIX wieku i odzwierciedlał lęk przed nieznanym i granicami ludzkiego zrozumienia.
Podsumowując:
Frankenstein to złożona i wielowarstwowa powieść, która odzwierciedla intelektualne i kulturowe niepokoje swoich czasów. Bada tematy tworzenia, odpowiedzialności, niebezpieczeństw wynikających z ambicji oraz potencjału dobra i zła w ludzkości. Jego niezmienna popularność wynika z jego zdolności do rezonowania z ponadczasowymi ludzkimi problemami i zapadającej w pamięć eksploracji ciemniejszej strony postępu naukowego.