Kiedy Nick mówi, że nagle domyślił się prawdy, ma na myśli moment, w którym zdaje sobie sprawę, że marzenie Gatsby'ego zasadniczo opiera się na złudzeniu i nieosiągalnym ideale. Rozumie, że Gatsby gonił za iluzją i że jego obsesja na punkcie Daisy opiera się na romantycznych wspomnieniach, a nie na prawdziwym zrozumieniu jej jako osoby.
Ta świadomość rzuca także światło na tragiczną przeszłość Gatsby'ego, jego tęsknotę za poczuciem przynależności i autodestrukcyjną ścieżkę, którą wybrał. Rozpoznanie prawdy przez Nicka podkreśla główny temat książki – daremność pogoni za nierealnymi marzeniami i destrukcyjne konsekwencje życia przeszłością.