1. Opera romantyczna: Wagner znany jest przede wszystkim ze swoich dzieł operowych. Jego opery uważane są za jedne z największych i najbardziej wpływowych dzieł epoki romantyzmu w muzyce klasycznej. Zawierają kombinację dramatycznej narracji, potężnej muzyki orkiestrowej i motywów przewodnich (powtarzających się tematów muzycznych związanych z postaciami, przedmiotami lub pomysłami). Do godnych uwagi oper Wagnera należą „Der Ring des Nibelungen” (Cykl Pierścienia), „Tristan i Izolda” oraz „Parsifal”.
2. Muzyka symfoniczna: Wagner skomponował także kilka dzieł koncertowych, w tym poematy symfoniczne i uwertury. Jego poematy symfoniczne, takie jak „Siegfried Idyll” i „Faust Overture”, ukazują jego charakterystyczny język muzyczny, bogatą orkiestrację i walory dramatyczne.
3. Dramat muzyczny: Wagner rozwinął koncepcję „dramatu muzycznego”, w którym muzyka, dramat i teatr płynnie łączą się, tworząc totalne dzieło sztuki. Starał się przekroczyć tradycyjne konwencje operowe, łącząc muzykę i dramat w jedno, jednolite doświadczenie. Koncepcja ta jest widoczna w jego późniejszych operach, zwłaszcza tych tworzących tetralogię „Der Ring des Nibelungen”.
4. Motywy przewodnie: Wagner jest powszechnie znany ze stosowania w swoich operach motywów przewodnich, czyli krótkich fraz muzycznych lub tematów związanych z konkretnymi postaciami, ideami lub przedmiotami. Motywy przewodnie odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu postaci, rozwijaniu narracji oraz dodawaniu głębi i złożoności fakturze muzycznej.
5. Chromatyzm: Wagner rozszerzył zastosowanie chromatyki (zastosowania nut niediatonicznych) w swojej muzyce. Jego harmonie chromatyczne, bogate kolory orkiestrowe i dysonanse dodały jego twórczości poczucia emocjonalnej intensywności i psychologicznej głębi.
6. Innowacje orkiestrowe: Wagner słynął z mistrzostwa w orkiestracji. Powiększył liczebność orkiestry, wprowadził nowe instrumenty i opracował innowacyjne techniki pozwalające uzyskać określone efekty dźwiękowe. Nowatorskie wykorzystanie barwy orkiestrowej znacząco przyczyniło się do emocjonalnego oddziaływania i dramatycznej atmosfery jego oper.
Podsumowując, muzyka Ryszarda Wagnera obejmowała przede wszystkim operę romantyczną, muzykę symfoniczną i jego wyjątkową koncepcję dramatu muzycznego. Stosowanie przez niego motywów przewodnich, chromatyki i innowacji orkiestrowych wywarło ogromny wpływ na rozwój muzyki klasycznej i wywarło trwały wpływ zarówno na kompozytorów, jak i publiczność.