W swoim pierwotnym użyciu hairesis odnosiło się do szkoły filozoficznej lub sekty, ale później nabrało pejoratywnego znaczenia, określając przekonanie lub opinię odbiegającą od oficjalnej doktryny lub nauk grupy religijnej lub politycznej.
Termin herezja był używany na przestrzeni dziejów do opisania szerokiego zakresu wierzeń lub praktyk uważanych za nieortodoksyjne lub sprzeczne z ustalonymi normami lub doktrynami. Zastosowano go do ruchów religijnych, politycznych i społecznych, które rzucają wyzwanie lub sprzeciwiają się głównym nurtom lub dominującym ideologiom.
W kontekście religijnym herezja często odnosi się do przekonań lub nauk, które odbiegają od ustalonych doktryn lub dogmatów określonej religii. Na przykład w chrześcijaństwie herezje obejmowały wierzenia takie jak arianizm, który zaprzecza boskości Jezusa Chrystusa, czy gnostycyzm, który zakłada dualistyczny pogląd na świat i kładzie nacisk na duchową wiedzę i oświecenie.
W kontekście politycznym herezja może odnosić się do przekonań lub działań, które stanowią wyzwanie lub sprzeciwiają się ustalonym ideologiom lub systemom politycznym. Na przykład w starożytnym Rzymie pierwszych chrześcijan uważano za heretyków ze względu na ich praktyki i przekonania religijne, które postrzegano jako zagrożenie dla tradycyjnego rzymskiego porządku religijnego i politycznego.
Ogólnie rzecz biorąc, termin herezja był używany w całej historii do oznaczania przekonań lub praktyk uważanych za nieortodoksyjne, dewiacyjne lub sprzeczne z ustalonymi doktrynami, normami lub ideologiami w kontekście religijnym, politycznym lub społecznym.