Satyra na świat biznesu:
* Biurokracja i bezosobowość: Historia krytykuje odczłowieczający charakter miejsca pracy, w którym jednostki są traktowane jak trybiki w maszynie, a nie istoty ludzkie. Obsesja narratora na punkcie wydajności i jego niezdolność do zrozumienia biernego oporu Bartleby'ego podkreślają ten temat.
* Biuro „Dead Letter”: Sama sceneria symbolizuje martwotę i stagnację zawodu prawnika, reprezentując system zarówno kluczowy, jak i ostatecznie bezcelowy. „Martwe listy” reprezentują ogromną ilość pracy, która zostaje zakopana i zapomniana, odzwierciedlając daremność wielu aspektów biznesu.
* Kapitalizm i zysk: Historia wskazuje na nierówności społeczne istniejące w systemie kapitalistycznym. Podczas gdy narrator rozkwita, Bartleby zostaje zepchnięty na marginalną pozycję, reprezentując trudną sytuację osób wyzyskiwanych dla zysku.
Satyra na kondycję ludzką:
* Alienacja i izolacja: Bierny opór Bartleby'ego i odmowa uczestnictwa w otaczającym go świecie są symbolem egzystencjalnej izolacji i bezsensu, których doświadcza wiele osób. Jego stwierdzenie:„Wolałbym tego nie robić” oddaje to poczucie wyobcowania i wycofania.
* Natura tożsamości i celu: Tajemnicza przeszłość Bartleby'ego i brak jasnej motywacji kwestionują naturę tożsamości i celu. Reprezentuje ludzką walkę o znalezienie sensu w chaotycznym i obojętnym wszechświecie.
* Współczucie i empatia: Walka narratora o zrozumienie Bartleby'ego i ostateczny brak nawiązania z nim kontaktu ujawniają ograniczenia ludzkiego współczucia i empatii. Historia skłania czytelnika do zastanowienia się nad własną reakcją na cierpienie innych.
Ogółem „Bartleby the Scrivener” to dogłębna analiza zarówno świata biznesu, jak i kondycji ludzkiej. Krytykuje dehumanizujące aspekty współczesnego życia, jednocześnie przyznając, że nieodłączne trudności w zrozumieniu i nawiązaniu kontaktu z innymi. Satyra Melville'a jest subtelna i wielowarstwowa, zachęcając czytelników do zajęcia się złożonością ludzkiej egzystencji i wyzwaniami związanymi z poruszaniem się po świecie, który często wydaje się zarówno opresyjny, jak i obojętny.