1. Okres historyczny:
- Dramat grecki powstał w starożytnej Grecji, głównie w V wieku p.n.e.
- Dramat elżbietański odnosi się do teatru Anglii za panowania królowej Elżbiety I, przede wszystkim na przełomie XVI i XVII wieku.
2. Cel i funkcja:
- Dramat grecki był ściśle związany z ceremoniami religijnymi i obywatelskimi, zwłaszcza świętami ku czci boga Dionizosa. Pełniła funkcję rytualną i wspólnotową.
- Dramat elżbietański, choć nadal pozostawał pod wpływem tematyki religijnej, miał głównie charakter rozrywkowy i był wystawiany w teatrach publicznych.
3. Struktura gry:
- Dramat grecki zazwyczaj składał się z trzech tragedii, po których następowała sztuka satyra (krótki utwór komiczny). Każda tragedia została dodatkowo podzielona na sekcje, takie jak prolog, parodos, epizody i stasima (przerywniki chóralne).
- Dramat elżbietański miał bardziej zróżnicowaną strukturę, ale wspólnymi elementami było wykorzystanie wielu wątków, wątków pobocznych i przerywników. Sztuki często zawierały elementy dramatyczne, takie jak monologi i na marginesie.
4. Inscenizacja i występ:
- Dramaty greckie wystawiano w amfiteatrach, obiektach plenerowych z dużymi, okrągłymi lub półokrągłymi miejscami siedzącymi. Aktorzy nosili maski i podwyższone obuwie (cothurni), aby podkreślić swoją obecność.
- Dramaty elżbietańskie wystawiano w specjalnie zbudowanych teatrach, często z centralną sceną otoczoną miejscami dla widzów. Aktorzy nie nosili masek, co pozwalało na większą ekspresję twarzy.
5. Refren:
- Chór odegrał znaczącą rolę w dramacie greckim. Funkcjonowała jako podmiot zbiorowy, komentujący akcję, przedstawiający historię i odzwierciedlający perspektywę wspólnotową.
- W dramatach elżbietańskich chór nie był elementem centralnym. Zamiast tego postacie w sztuce zapewniły ekspozycję, refleksje i spostrzeżenia.
6. Rozwój postaci:
- Dramat grecki często ukazywał archetypowe postacie reprezentujące uniwersalne cechy lub lekcje moralne. Rozwój postaci skupiał się na działaniach zewnętrznych i konfliktach, a nie na psychologii wewnętrznej.
- Dramatyści elżbietańscy zgłębili bardziej złożoną charakterystykę i głębię psychologiczną. Postacie były często różnorodne i wykazywały szeroki wachlarz emocji i motywacji.
7. Motywy:
- Dramaty greckie często poruszały tematy losu, przeznaczenia, pychy (nadmiernej dumy), konfliktu między wolą ludzką a siłami boskimi oraz badania norm społecznych.
- Dramaty elżbietańskie poruszały różnorodne tematy, w tym miłość, zemstę, ambicje, hierarchię społeczną i walkę o władzę polityczną.
8. Język i styl:
- W dramatach greckich posługiwano się językiem poetyckim, zwłaszcza trymetrem jambicznym, oraz wzniosłą i stylizowaną mową.
- Dramaty elżbietańskie charakteryzowały się mieszanką języka poetyckiego i prozy, w zależności od statusu społecznego bohaterów i sytuacji dramatycznej. Dramaturdzy tacy jak Szekspir słynęli z umiejętnego posługiwania się językiem i obrazami.
Ogólnie rzecz biorąc, dramat grecki i dramat elżbietański reprezentują odrębne tradycje teatralne, które ukazują wpływy kulturowe, społeczne i artystyczne swoich epok. Chociaż obie formy wywarły głęboki wpływ na historię teatru, różnią się pochodzeniem, celami, strukturami i podejściami stylistycznymi.