Zygmunt Freud wykorzystał mitologię grecką o królu Edypie do rozwinięcia swojej psychoanalitycznej teorii kompleksu Edypa, który jest uniwersalnym etapem rozwoju, w którym dzieci doświadczają pociągu i pożądania do rodzica płci przeciwnej oraz zazdrości i nienawiści do rodzica tej samej płci.
Według Freuda konflikt ten ma miejsce, ponieważ pierwszym obiektem miłości dziecka jest jego matka. Jednak w miarę dorastania dzieci zdają sobie sprawę, że główną przeszkodą w ich relacjach z matką jest ojciec. Prowadzi to do uczucia zazdrości i nienawiści wobec ojca oraz chęci zastąpienia go.
W przypadku chłopców ten konflikt jest szczególnie intensywny, ponieważ muszą także stawić czoła strachowi przed kastracją ze strony ojca. Strach ten ma swoje korzenie w micie o królu Edypie, który nieświadomie zabił swojego ojca i poślubił jego matkę. Dowiedziawszy się prawdy, Edyp wyłupił sobie oczy i wygnał z Teb.
Freud wierzył, że wszyscy chłopcy przechodzą przez podobny konflikt, choć nie wszyscy z tak ekstremalnymi konsekwencjami. Uważał także, że u dziewcząt podobny konflikt występuje, co nazwał kompleksem Elektry.
Kompleks Edypa to kontrowersyjna koncepcja, która została zakwestionowana przez wielu innych psychologów i psychoanalityków. Pozostaje jednak podstawową koncepcją teorii Freuda i wpłynęła na nasze rozumienie rozwoju i zachowania człowieka.