1. Działanie:
- Klawesyn:Klawesyn posiada mechanizm szarpiący. Po naciśnięciu klawisza plektron (lub pióro) szarpie strunę, wytwarzając dźwięk.
- Fortepian:Fortepian ma mechanizm młotkowy. Po naciśnięciu klawisza młotek uderza w strunę, powodując jej wibracje i wydawanie dźwięku.
2. Dźwięk:
- Klawesyn:Dźwięk klawesynu jest jasny, wyraźny i perkusyjny. Każda nuta ma stosunkowo krótki zanik i podtrzymanie. Dźwięk klawesynu jest często opisywany jako „dźwięczny” lub „brzęczący”.
- Grand Piano:Dźwięk fortepianu jest bogaty, łagodny i dźwięczny. Nuty mają dłuższe zanikanie i podtrzymanie, co pozwala na bardziej ekspresyjną i dynamiczną grę. Fortepian znany jest ze swojego ciepłego i wszechstronnego brzmienia.
3. Kontrola dynamiczna:
- Klawesyn:Klawesyn ma ograniczoną kontrolę dynamiczną. O głośności i tonie decyduje głównie mechanizm szarpiący i konstrukcja instrumentu.
- Fortepian:Fortepian oferuje szeroki zakres kontroli dynamiki, od cichej (pianissimo) do głośnej (fortissimo) dzięki stopniowemu ruchowi młoteczków i zastosowaniu pedałów, takich jak pedał podtrzymania.
4. Zmiana barwy:
- Klawesyn:Klawesyn ma jedną barwę, określoną przez charakterystykę jego strun i plektronu.
- Fortepian:Fortepian ma szeroką gamę barw i kolorów tonalnych ze względu na różną wagę i twardość młoteczków, a także obecność wielu pedałów, które mogą zmieniać dźwięk.
5. Pedały:
- Klawesyn:Klawesyn zazwyczaj nie ma pedałów.
- Fortepian:Fortepian ma kilka pedałów, w tym pedał podtrzymania (który przedłuża dźwięk wszystkich granych nut), pedał miękki (który zmniejsza głośność poprzez przesuwanie młoteczków) i pedał sostenuto (który podtrzymuje tylko dźwięki które są wciśnięte po naciśnięciu pedału).
6. Popularność i zastosowanie:
- Klawesyn:Klawesyn był bardzo popularny w epoce baroku (XVII i XVIII w.) i był używany jako instrument solowy, w muzyce kameralnej oraz jako dodatek do utworów wokalnych.
- Fortepian:Fortepian zyskał popularność w epoce klasycznej i romantycznej (koniec XVIII i początek XX wieku) i obecnie jest powszechnie uważany za standardowy instrument do występów solowych, koncertów i różnych gatunków muzycznych.
Podsumowując, szarpanie klawesynu i ograniczona kontrola dynamiczna dają jasny, perkusyjny dźwięk. Był preferowany w epoce baroku. W przeciwieństwie do tego, akcja młoteczkowa fortepianu i skomplikowany mechanizm zapewniają bogate, dynamiczne i ekspresyjne dźwięki, co czyni go dominującym wyborem w muzyce współczesnej i muzyce klasycznej od epoki romantyzmu.