Tematy odgrywają kluczową rolę w tworzeniu muzycznej spójności i jedności. Często powtarzają się w różnych sekcjach formy muzycznej, takich jak wariacje, sonaty, koncerty, opery i symfonie. Materiał tematyczny może ulegać przemianom poprzez zmiany w harmonii, rytmie, orkiestracji lub tonacji, przyczyniając się do rozwoju i postępu utworu.
Temat służy jako punkt odniesienia, zapewniając słuchaczowi znajomość i spójność pomimo rozwijającej się złożoności muzyki. Wiele znanych kompozycji można rozpoznać i scharakteryzować po kultowych i zapadających w pamięć motywach.