Główne źródła: Są to relacje z pierwszej ręki lub dowody z badanego okresu. Są najcenniejszymi wskazówkami, ponieważ zapewniają bezpośrednie połączenie z przeszłością. Przykłady obejmują:
* Dokumenty pisemne: Dzienniki, listy, akta rządowe, dokumenty prawne, gazety, broszury, konta osobiste, dzienniki podróży, umowy, mapy itp.
* Źródła wizualne: Fotografie, obrazy, rzeźby, rysunki, filmy, filmy, artefakty itp.
* Historia mówiona: Wywiady z ludźmi, którzy przeżyli badane wydarzenia.
* Obiekty materialne: Narzędzia, broń, odzież, meble, biżuteria, ceramika itp.
Źródła dodatkowe: Są to relacje z przeszłości spisane przez historyków lub innych uczonych. Często opierają się na źródłach pierwotnych, ale zapewniają analizę, interpretację i syntezę informacji. Przykłady obejmują:
* Książki: Biografie, historie, artykuły naukowe itp.
* Artykuły z czasopism: Publikacje naukowe prezentujące wyniki badań.
* Strony internetowe: Strony internetowe o charakterze edukacyjnym, strony towarzystw historycznych itp.
Inne wskazówki:
* Dowody archeologiczne: Wykopaliska w celu odkrycia artefaktów, konstrukcji i innych pozostałości.
* Dowody środowiskowe: Analiza gleby, pyłków, słojów drzew i innych danych środowiskowych.
* Dowody językowe: Analiza języka, dialektów i zmian języka w czasie.
* Dowody genetyczne: Analizę DNA można wykorzystać do śledzenia wzorców pochodzenia i migracji.
Ocena krytyczna: Historycy nie są jedynie kolekcjonerami wskazówek; poddają je również krytycznej ocenie, aby określić ich wiarygodność i autentyczność. Biorą pod uwagę takie czynniki jak:
* Uprzedzenie autora: Czy autor miał żywotny interes w przedstawieniu określonej wersji wydarzeń?
* Kontekst: W jakim kontekście historycznym powstało źródło?
* Cel: Po co powstało źródło?
* Dokładność: Czy informacje zawarte w źródle są dokładne i spójne z innymi źródłami?
Znaczenie kontekstu:
Historycy uznają, że każdą wskazówkę należy rozumieć w kontekście historycznym. Biorą pod uwagę czynniki społeczne, ekonomiczne, polityczne i kulturowe, które ukształtowały badane wydarzenia. Pozwala im to na dokonywanie świadomych interpretacji i unikanie anachronicznych ocen.
Ostatecznie celem historyka jest wykorzystanie wszystkich dostępnych wskazówek w celu skonstruowania spójnej i przekonującej narracji o przeszłości. Starają się zachować obiektywizm i bezstronność, ale jednocześnie zdają sobie sprawę, że historia to ciągły proces interpretacji i reinterpretacji.