1. Niebezpieczeństwa niekontrolowanych ambicji i postępu naukowego:
* Epoka romantyzmu: Powieść Shelley została napisana w epoce romantyzmu, okresie wielkiego postępu naukowego i technologicznego. Powieść kwestionuje etyczne granice poszukiwań naukowych, podkreślając niebezpieczeństwa niepohamowanych ambicji. Nieustanna pogoń Victora Frankensteina za wiedzą, nie zważając na potencjalne konsekwencje, prowadzi do powstania potwora, podkreślając potencjał postępu naukowego do przekształcenia się w niszczycielską siłę.
* Zabawa w Boga: W powieści pojawia się także wątek „zabawy w Boga”. Pragnienie Frankensteina stworzenia życia, mocy tradycyjnie zarezerwowanej dla istoty wyższej, odzwierciedla obawy tamtych czasów dotyczące rosnącej potęgi nauki i jej potencjału w zakresie rzucania wyzwania ustalonym strukturom religijnym i społecznym.
2. Izolacja społeczna i uprzedzenia:
* Izolacja potwora: Potwór jest bezpośrednim ucieleśnieniem izolacji społecznej i uprzedzeń. Spotyka się z ostracyzmem i strachem ze względu na swój wygląd, co podkreśla społeczne niebezpieczeństwa związane z ocenianiem jednostek na podstawie ich wyglądu, a nie charakteru. Jego podróż w poszukiwaniu akceptacji i kontaktu zostaje udaremniona przez strach i uprzedzenia, które napotyka.
* Rola społeczeństwa: Powieść sugeruje, że społeczeństwo odgrywa rolę w tworzeniu potworów. Potwór jest wytworem ambicji Victora Frankensteina i warunków społecznych sprzyjających izolacji i strachu.
3. Natura człowieczeństwa i odpowiedzialność:
* Potencjał potwora: Pomimo swojego potwornego wyglądu potwór wykazuje zdolność uczenia się, miłości i współczucia, kwestionując z góry przyjęte wyobrażenia czytelnika o tym, co stanowi „ludzkość”. Pragnie połączenia i ostatecznie szuka zemsty za niesprawiedliwości, przed którymi stoi, podkreślając znaczenie interakcji międzyludzkich i empatii.
* Odpowiedzialność za stworzenie: Powieść stawia pytania o odpowiedzialność twórców za swoje dzieła. Victor Frankenstein porzuca potwora, pozostawiając go z podróżowaniem po świecie, na który nie był przygotowany, kwestionując odpowiedzialność naukowców i jednostek za dbanie o konsekwencje swoich działań.
4. Gotyk i zjawiska nadprzyrodzone:
* Elementy gotyckie: Wykorzystanie w powieści elementów gotyckich, takich jak mroczne i burzliwe scenerie, niesamowite spotkania i zbliżające się zagrożenie siłami nadprzyrodzonymi, odzwierciedlają niepokoje społeczne tamtych czasów. Elementy te tworzą atmosferę strachu i niepewności, odzwierciedlając obawy dotyczące zmieniającego się świata i potencjału wstrząsów społecznych.
Badając te problemy społeczne przez pryzmat potwora i jego twórcy, Shelley przedstawia mocną krytykę norm społecznych, postępu naukowego i kondycji ludzkiej. *Frankenstein* pozostaje ponadczasowym arcydziełem, które do dziś przemawia do czytelników, skłaniając ich do refleksji nad złożonością ludzkiej natury, etyką postępu naukowego oraz znaczeniem współczucia i zrozumienia.